غش در معامله نگاه اسلام به حیات فردی و اجتماعی نگاهی بلند و عالی است. از این رو وظیفه انسان را در زمین آبادانی معرفی می کند تا از این طریق در نقش خلافت الهی وظیفه خود را انجام دهد. بنابراین به تجارت و اموری دیگر به این عنوان توجه دارد که در تحقق این اهداف عالی می تواند نقشی ایفا کند. پس هر چه قدر ارزش مادی تجارت زیاد باشد، تا وقتی اهداف معنوی اش مورد توجه نباشد و به اجتماع و اخلاق و مصالح عموم زیان رساند، از نظر اسلام بی ارزش است. بدین سبب، تحصیل مال از راه ربا، احتکار، غش در معامله، کم فروشی، بی انصافی، دروغ و امثال آن که موجب رکود چرخهای اقتصادی است، در اسلام ممنوع است؛ چرا که اقتصاد به عنوان قوام جامعه باید موجبات تعالی فرد و جامعه شود نه آن که انسان و جامعه را به بند کشد.
هر چند که در قرآن از واژه غش استفاده نشده، ولی در همین آیات قرآنی کلیاتی وجود دارد که امامان(ع) به عنوان راسخون در علم تأویل کتاب الهی، از آن احکامی را درباره غش استنباط کرده اند. از امام صادق(ع) روایت است که: نهی النبی(ص) أن یشاب اللبن بالماء للبیع؛ پیامبر(ص) از آمیختن شیر با آب، برای فروش نهی فرمود. (تهذیب، شیخ طوسی، ج۷، ص ۱۳)
غش به این است که صاحب کالا جنس معیوب خود را به عنوان سالم عرضه کند و به نوعی مشتری را فریب دهد. تأثیر سوء این رفتار اقتصادی در از میان بردن سرمایه اعتماد اجتماعی و عمومی جامعه تا آن جایی است که پیامبر(ص) اهل غش را بیرون از دایره اسلام و مسلمین برمی شمارد و در روایتی می فرماید: کسی که با غش و فریب با مسلمانان رفتار کند مسلمان نیست. (وسائل الشیعه ج۷ ص ۲۷۹)

امام صادق(ع) فروش کالا در سایه و تاریکی را نیز مصداق غش دانسته و می فرماید: «ان البیع فی الظلال غش و الغش لایحل» خرید و فروش در سایه و تاریکی که جنس در آن به خوبی دیده نمی شود از مصادیق غش است و غش نیز حلال نیست.
پیغمبر اکرم(ص) هم چنین فرمود: از ما نیست کسی که در معامله با مسلمانان غش کند، خداوند برکت روزی او را می برد و راه معاش او را می بندد و او را به خودش واگذار می کند.
از نظر اسلام همه اشکال غش، حرام است. از جمله آنها می توان به مخلوط کردن جنس خوب با جنس بد یا با چیز دیگر اشاره کرد. مثل برنج طارم و خزر و ندا را مخلوط کردن و به جای جنس خوب یعنی طارم درجه یک به مصرف کننده بفروشند. یا این که جنس را به صورت جنس دیگر وانمود کند و یا صورت ظاهری خوبی را به جنس بدهد و یا عیب جنس را مخفی دارد، این در حالی است که مشتری به فروشنده اعتماد دارد که عیب جنس را از او مخفی نمی دارد.
بنابراین از آن جایی که غش موجب سلب اعتماد عمومی از جامعه است، یکی از گناهان بزرگ اجتماعی است که قوام و سرمایه های بزرگ اجتماع یعنی سرمایه اعتماد عمومی را به غارت می برد. این مسئله درباره زر و طلا که مبنای اقتصاد جوامع بشری است سخت تر است؛ چون اگر در زر و طلا غش راه یابد دیگر نمی توان امید به چیزی به نام اعتماد داشت که پایه اقتصاد بر آن نهاده شده است.

Share

مشترک سایت من شوید تا حتی یک مطلب را هم از دست ندهید!

 به وسیله ایمیل:

 ایمیل شما نزد ما محفوظ و اشتراک تان هر لحظه با یک کلیک قابل انصراف است.


بعد از ثبت نام رایانامه ای حاوی لینک فعال سازی برایتان ارسال خواهد شد. در صورت دریافت نکردن به بخش اسپم ایمیلتان مراجعه کنید.

مشترک خوراک شوید

یا به وسیله فید (خوراک)

Leave a Reply

برچسب‌هایی که می‌توانید استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>