منظومه کرامات آیت الله شیخ علی اکبر الهیان

 آن چه در پی می آید منظومه ای از کرامات آیت الله شیخ علی اکبر الیهان است که توسط خانم فرزانه سیده پروین جوادی به نظم در آمده است.

شیخ علی اکبرالهیان وهمسفری با کولیان

آن الهیان   که   بُد   اهل   نظر                         در رهی با کولیان   شد همسفر

کولیان چنگی به سازی بر زدند                         زخمه ای بر روح پاک ِ او زدند

با   تبسم   لیک   شیخ ِ ما گرفت                        ساز را زان کولیان ِ بد سرشت

با   نوازش دست بر آن ها نهاد                         بعد از آن بر صاحبانش باز داد

گفته شد بار ِ دگر آن قوم ِ پست                         بی حیا ، بر سازها   بردند دست

سازها   اما خموش و بی   صدا                         گشته مسحورِ دو دست شیخ ِ ما

منبع منثور:     (منصوری،۷۵:۱۳۷۹)

 

شیخ علی اکبر الهیان وعشق دختر ترسای قزوینی

دختر ِ ترسای   قزوینی   چنان                         رخنه کردی اش میان روح وجان

که   اگر سید   زرآبادی   نبود                         بی گمان آن عشق، ایمان می ربود

سرگذشت شیخ   صنعان داشتی                           مهر ترسا در دل و جان   داشتی

فرق اما هست زین جا تا سما                           بین   آن شیخ و میان ِ شیخ ما

«شیخ صنعان پیرعهد خویش بود                           در کمال ازهرچه گویم بیش بود

شیخ بود او در حرم پنجاه سال                         با مرید ِ چهار صد صاحب کمال

هر مریدی کان او بود ای عجب                         می نیاسود از ریاضت روز وشب

هم عمل هم علم با هم یار داشت                       هم عیان   کشف هم اسرار داشت

قرب پنجه حج به جای آورده بود                       عمره عمری بود تا می کرده بود

خود صلوه وصوم بی حد داشت او                       هیچ   سنت را   فرو نگذاشت   او

پیشوایانی   که   زو   پیش   آمدند                       پیش او از خویش بی خویش آمدند

موی می بشکافت   مرد   معنوی                       در   کرامات   و   مقامات   قوی

هر که   بیماری   و سستی یافتی                       از   دَم ِ   او     تندرستی   یافتی

خلق را فی الجمله درشادی و غم                       مقتدایی   بود   در   عالم   عَلَم»۱

یک کرشمه دین او بر باد داد                         داغ ِ ننگی   بر   جبین   او   نهاد

«شیخ ایمان داد و ترسایی خرید                         عافیت بفروخت ، رسوایی خرید»۲

شیخ ِ ما اما   جوانی ساده زیست                       «آرزوها بر جوانان عیب نیست»

تا   خدا عشق ِ جوانی می رسد                         عشق پیری سر به رسوایی کشد

گر   نبودی آن   مرید   نیک خو                         بود صنعان هم   چنان بی آبرو

زین طرف هم سید آن مرد خدا                         شیخ را از بند تن   کردی رها

شیخ ِ صنعان را طلب ،آن یار کرد                         شیخ ِ ما را سیدش   بیدار کرد

منبع منثور: (بندرچی،۸۳:۱۳۸۹)

 

 

تواضع مرحوم الهیان نسبت به امام رضا(علیه السلام)وتصویرقاب شده آیت الله بروجردی(ره)

مجتبی   آن   شیخ ِ نیک   روزگار                         آن که بودی جلوه ای از کردگار

گفت :عمری   ساکن   مشهد   بُدم                         میزبان   دایی ام   یک   شب   شدم

آن   الهیان   که   مرد ِ علم   بود                         آن که زنگاراز دل ما می زدود

وقت ِخواب شیخ چون آنشب رسید                         خواب ناگه از دو چشمانش پرید

گفتم :آخر ای صفای روح و جان!                         از چه رو خوابت رمید از دیدگان؟

گفت:آن سو ، جلوه گر سلطان ِ ما                         ضامن آهو ، علی موسی الرضا

این طرف در زیر نور ِ ماهتاب                         دیده ام عکس بروجردی به قا ب

نور ِ شه ، شب را چراغان می کند                       عکس ِ آن   عالِم   نمایان   می کند

نه عجب گر این چنین خوابیده ام                       امشبی را   من   بزرگان   دیده ام

شیشه های عُجْب را باید شکست                       با تواضع باید این جا بر نشست

منبع منثور: (میرحسینی،۱۳۹۲: ۲۰۶-۱۹۵)

 

 

 

 

آیت الله بروجردی وبازگذاشتن دست الهیان برای دخل وتصرف دروجوهات شرعی

بابروجردی کسی گفت این سخـن                           که ای یگانه درمیـــــان ِانجمــــن

برالهیـــــان توحکمــــــی داده ای                           مال شرعی درکـَفــَش بنهـــاده ای

دست اولکن برآن بگشاده نیســت                          دستش ازاموال ِآن دانم تهــــیست

درتهی دستی برآردروزگـــــــــار                         دســـت ِاورااندکی بگشـــــاده دار

این چنین فرمودآن جان ِجهــــــان                         مرجع عالی مقـــــــام ِشیعیــــــان

اوامین ِ ماســــــت اندرآن دیــــار                         هست اودرچشم مایک شهریــــار

دست ِاوبازاست باز ِباز ِبــــــــاز                           تانمایدهرزمــــــان رفع ِ نیـــــــاز

چون الهیـــــان شنیدی آن خبــــر                           لرزه ای افتادی اش ازپابه ســر

پس بفرمودی به صدعـــّــزوادب                           ازبروجــــردی بسی دارم عجب!

کوامینم خوانــــــده نزددیگــــران                           آنگهم گوید :ببــــرامـــوالشــــــان

بهترازمن داند او،ناراست ایـــــن                         هم بسوزاند سمــــاوات وزمیــــن

گوچنین کاری نه کارِهمچوماست                         مال ِمردم خوردن آخرکی رواست

بابروجردی کلامش گفته شـــــــد                         روی اوهمچون گلی بشکفته شـد

گفت:دانستم که می گویدچنیـــــن                           زان سبب نامیدمی اوراامیـــــــن

 

 

پرسش شیخ مجتبی قزوینی وپاسخ شیخ علی اکبرالهیان به او

مجتبی آن شیخ نیـــــــک روزگار                         آنــــکه بودی جلوه ای ازکردگار

روزی اندرمحضراستـادِخویــــش                           برگشادی مصحف حق رابه پیـش

آن الهیان که چون ابــر ِبهــــــــار                           پرزگل می شدازاوهرشــوره زار

ازسبــأ چون آیت ده رابخوانـــــــد                         پـس الهیـــان در ِمعنـــــا گشــــــاد

مجتبی گفت:ای بدل مهرت فزون!                         پیر ِمن ،ای شیخ ِصافی انــدرون!

قصه ی داودوآهـن خوانــــــــده ام                         لـکن اندرمعنی اش درمانـــــــده ام

آتشی بایدکه آهن تفتـه کـــــــــــرد                         آن نبـی بی کوره وآتش چه کرد؟!

گرچه آن نکته بدانستـی نکــــــــــو                         هـم کرامت خواستی بینــــــــدازاو

یک مسین سینی به نزد ِشیخ بــــود                         پس الهیـــــــــان نظربرآن نمــــود

نرم نرمک دست برسینی کشیـــــــد                         سینی مس رابه آسانی بُریــــــــــد

شیخ ِماگرچه قوی پنجه نبـــــــــود                         پاره آن سینی چوکاغذمی نمــــود

بعدازآن فرمودی آن نیکوتبـــــــــار                         آنچه دیدی،هست لطف ِکردگــــــار

آنچه ماکردیم کار ِاولیاســــــــــــت                         معجزه اما نشـــان ِانبیاســــــــــــت

«جان ِداودازشعاعش گرم شــــــــد                         آهن اندردستبــــافش نرم شـــــــــد»

حضرت داوداگرآهـــن بتافـــــــــت                       نه عَجَبْ!چون دست حق آهن گداخت

منبع منثور:(کرمی پور،۱۳۸۲:ص۴۶)

مرحوم الهیان وخبردادن ازلقمه حرام برسرسفره

درسرایی شیـــخ ما شد میهمــــــان                       آن الهیان ، انیـس روح وجـــــــان

بودی اندرحلقه ی یاران ِخویــــش                         خادم آمددست برسینه به پیـــــــش

پیش ِروی شیخ خوانی گسترانـــد                         روی آن نان وکبابی برنهــــــــا د

شیخ دست ازسفره امابرکشیــــــد                         میزبان هشیـــــاربود اورابـدیـــــد

گفتی اش: ای دیده ی نورانـــی ام!                         عشق توحک گشته برپیشانـــــی ام

برکشیدی دست خودازخوان ِمــــا                         گوچرا ازکف فکنــــدی نان ِمـــــا؟

شیخ فرمودی:که ای نیکوخصا ل!                        آنچه بینم نیستی پـــــــا ک وحلال

بنگرم برخوان ِ توچون هردمــــی                         مـن به سفره نان وخون بینم همـی

پرسشی میکن،ببین خون ازکجاست                     نان وخون خوردن نه درآئین ِماست

لـــرزه براندام ِ خــــــادم اوفتـــــا د                       خم شدی،برپای ِشیخ ِمــــــا فتــــا د

گفت:ما را گوسفندی نیـــک بــــــود                       هم چواودرگله ی ما خود نبـــــــود

لیک وقت ِذبح ،آن مــُـــردارشــــــــد                      هم زوحشت هردوچشمم تارشــــــد

پس نهان کردم زارباب آن سخـــن                       این خطا من کرده ام ای شیخ ِمــن

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مأخذسروده ی فوق داستان منثوری است که درآیت عرفان خلیل منصوری آمده؛وسراینده این اثر،تاحدودی آن راتغییرداده است.

توصیه ی شیخ به فروتنی

نقل کردی عالمــــی نـامْ آشنـــــــــا                       که زمانی بود شیخْ استــــاد ِ مـــــا

آن الهیان که بُدمردی بصیــــــــــر                       آن که بُدصاحب دلی روشن ضمیر

جمع گشتی چندیار ِ هم زبـــــــــان                       گرد ِآن شیخ عزیــــزومهربــــــان

جملگی گفتند :ای شیـــخ ِنکـــــــــو                       درسی ازاخلاق بریـاران بگـــــــو

شیخ معراج السعاده برگشـــــــــا د                       عاشقانه دل به تدریسـش نهـــــــا د

من چوپروانه به گـــــــرد ِروی او                       محوگفتــــــار ِمه آیینــــــه خـــــــو

تاکه روزی عزم گرمابه نمــــــود                         جمله اسبابش میان ِبقچـه بـــــــود

بقچه ی خودرابه دست من بـــدا د                         پس قدم درراه گرمابــــه نهــــــا د

دردلم آمــد که چون گردم عیــان؟                       بقچه درکف پیش چشم مردمـــان!

بقچه ی شیخ آبروی من بَــــــــرَد                         شـرمسـاری برجبین من نَـهـَـــــــد

شیخ گویی خودندانداین زمـــــــان                         من فلان ِ بن فلان ِ بن فـــــــــلان!

برزبان لیکن نیاوردم سخــــــــــن                         تامبادْ آزرده گرددشیخ ِ مــــــــــن

لکن اونجوای ماودل شنیــــــــــــد                         آه ِسردی ناگه ازدل برکشیـــــــــد

گفت:ای جان!ردشدی زین آزمون                         چون بدیدم حاصل ِ درسم کنــون

نیک دانستم که دراین رهگـــــــذار                         تخم افکندم میان شــــــــــــوره زار

دردلم بودی برافروزم چــــــــراغ                         هســــت اماباد ِعُجْبَت دردِمـــــاغ

خودپرسـتی چون که بودَت راهبـر                         درس وبحث ِ شیخ بودی بی ثمــر

زانهمه بحث وکلاس آخرچه سود؟                         چون غرورت همچنان برجای بود

«دربهاران کی شودسرسبزسنـگ                         خـاک شوتاگل برویی رنگ رنگ»

 

 

 

 

 

 

 

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مأخذسروده ی فوق،مصاحبه ای است که دکترمحمدرضابندرچی به مناسبت برگزاری اولین همایش بزرگداشت سیدموسی زرآبادی درمورخه ی۲۰/۷/۹۲بااستادمهدی توکل درمنزل ایشان داشته است.مصاحبه ی مذکوردرمجموعه مقالات سیمرغ قاف عشق تحت عنوان”نکته هایی ازعارف واصل شیخ علی اکبرالهیان “به چاپ رسیده است. شیخ علی اکبرالهیان ازشاگردان سیدموسی زرآبادی واستادتوکل ازشاگردان مرحوم الهیان بوده است.ونیز نظیراین داستان درصفحه ی ۸۳حکمت ابوالحسن ِ دکتربندرچی اززبان سیدمرتضی سیدجوادی پژوهی نقل شده است.

 

تأثیرکلام شیخ دردفع غم ورسیدن به آرامش

«آیت کبرای حق سیــــــــدجلیــــل»۱                           نقل کردی داستانی بـــــــی بدیـــــل

گفت چون بیمارشدآن دلستــــــــان                           آن الهیــــــان که بـُـــد آرام ِ جـــان

برســـربالیـــــــنش آمد دختــــــری                           دختری محجوب ونیکومنظــــــری

«دختری آرام وروحانی صفــــت»۲                       درره دین بودی اش صدمعرفــــت

تازشیخ ِ ماپرستــــــاری کنــــــــــد                         هم به بهبودش مرایــــاری کنـــــــد

عشق آن دختردلم بردی زدســــــت                         مهر اوبرروح وبرجانم نشســـــــت

دختــــرک امانیامـــــــد چنـــــد روز                         من ندیدم آن مَه ِ گیتی فـــــــــــروز

پس شنیدم خانه اش آتش گرفـــــــت                         شعله ای هم دامن مهوش گرفــــــت

آن خبــــــــر،آرامشـم بربـــــــاد داد                           شورشی درروح وجان من فتـــــا د

جسم وجانم زان خبررنجورشــــــــد                         روزروشن چون شب دیجورشـــــــد

آن زمان که دل چنین آشفته بـــــــود                         شیخ اندربسترِ خودخفتـــــه بـــــــود

اونه یارای ِ کلامـــــــی داشتـــــــــی                         نه توانستــــــــی زجابرخاستـــــــــی

ناگهان امادرآن ساعت نشســـــــــت                          لحظه ای دربحرفکرت غرقه گشـت

گفت:سید!آن همه ایمان چه شـــــد؟                           آن همه عشق توبرقران چه شـــــد؟

درکلام ِ حق مگرسودی نبــــــود؟!                           کین خبرصبروقرارت را ربــــــود

بی قراری برچنین امری خطاسـت                           عمر ِ آن دختر به دستان خداســـت

گرکه اورامرگ درتقدیرنیســـــــت                           آن که میرانَدبگوآخرکه کیســــــت؟

«گربجنبــــــد تیغ عالم هم زجــــای                           خود نَبُـــــرَدهیچ بی اذن ِخــــدای»

شیخ این گفت وبه بالین سرنهـــــا د                         آن سخـــــــــن آرامشم رابـــــــازداد

آن عتاب ِ اوبه دل آمــــــد فـــــــرود                         ازازل گویـی چنین عشقــی نبــــــود

(همان:ص۲۱۲)

 

 

 

 

 

 

 

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  1. این مصراع مطلع قصیده ای است ازمیرزاعلی اکبرثقفی متخلص به خرم قزوینی که درتجلیل ازسیدجلیل زرآبادی سروده شده است.
  2. این بیت ازقصه ی شیخ صنعان عطاراست وسراینده اندکی آن راتغییرداده است.واصل آن چنین می باشد:

دختری آرام وروحانی صفت     درره روح اللهش صدمعرفت

زینهاربرای به کارگیری علوم غریبه

نقل کردی مردی ازمردان ِ دیــــن                         داستانی بس جمیل ودلنشیــــــــــن

که شبی من هاتفی دیدم به خـواب                           داشتی رخساره ای چون آفتــــاب

پس به خوابم یک دعاآموختــــــــی                           شعله ای درروح وجان افروختـی

گفـــــــــت برهردرداین باشـد دوا                           درد وبیماری ازآن یابد شفــــــــــا

صبح ِ فردازودبنشستم به پیـــــش                          درکنـار ِ مــادر ِ بیمار ِخـویـــــش

برسربالین اوخواندم دعـــــــــــــا                             چندباری هم دمـیدم بی صــــــــدا

مادرم ناگه ازآن بستربخاســــــت                             من بدانستم زتأثیردعا ســــــــــت

آزمودم بعدازآن هم چندبــــــــــار                             آن دعابردردمندان ِ نــــَـــــــــزار

گرچه آن راآزمودم من بســــــــی                             قصــه را اما نگفتــم باکســـــــــی

سرخوش ازدانستن رازی چنیــن                             رفتمی تاکوی ِ آن شیخ ِمهیــــــن

آن الهیان که بُـــد مرد ِ خــــــــدا                               بـــاهمـــه اهل سما بود آشنــــــــا

گفت:ای جان!دیدگان رابازکـــــن                             آنچه رادادند بـازیچــــــه مکـــــن

تحفه ای کان شب بخوابت داده اند                            ازبـــــــرای ِامتحـــــانـــت داده اند

سرخوش ازآن کی چنین بایدشدن؟                           راز دارِ ســّر ِ حق باید بـُــــــدن

زینهار! أرمادرت بیمارگشـــــــــت                           آن دعادرکاراونتوان که بســــــــت

ترسم آن کس کان دعارایـــــــادداد                           عاقبت ایمـــــان توبربــــــــــاد داد

درعَجَبْ گشتم چوفرمودآن سخـــن                           کزکجا آگه شدی ازسـِّر ِ مــــــــن؟!

زینهارش روح ِمن بیدارکـــــــــرد                           روح وجانم توبه ازآن کارکــــــــرد

(همان:ص۲۱۰)

 

به کارگیری علم احضارمخاطب وعتاب شیخ علی اکبرالهیان

نقل کردی نیک مردی بس شریــف                           داستانـی نغز وزیبا ولطیـــــــــــف

درجوانی گشت یک چندی نصیــــب                           شاخه ای ازگلشن علم ِ غریــــــــب

علم ِ احضــــــار ِمخاطــب داشتــــم                           چندی ازعمرم بـــدان پرداختــــــــم

چون به لب اوراد ِآن می شـد روان                           می شدی هریار ِغایب زان عیــــان

آزمــــــودم آن عـمـل رابـــارهــــــا                           غافـــــــل ازآزار ِ مردان ِخــــــــدا

یک شبی سرمابه اوج ِ خودرسیــــــد                         برف سنگینــــی زمین کردی سپیـــد

زیرِکرسی دیدگانم مست ِخــــــــواب                         ناگهان بردل فرودآمـــــــدخطــــــاب

که ای فلانی ! شیـــخ داردباتوکـــــار                       آن الهیـــــان که باشـــــــد بس کبــا ر

نیم شب ازجای خودبرخاستــــــــــــم                         عزم ِکوی ِ شیــــخ خودرا داشتــــــم

بردرِ حجره رسانــــدم خویشتــــــــن                         هاتفی گفتـــــا ولیــــــکن درمــــــزن

بازگشتم لیـــــــــک بودم بی قـــــــرار                       دل پرازآشــــــوب وشورِانتظــــــــــار

الغرض تاصبح ، چندیــن مرتبـــــــه                         من برفتم تــــــابـه درب ِ مدرســـــــه

بازمی گشتم ولی بی هیـــــچْ ســـــود                         اختیارْ آن شبْ به دست ِ مـن نبـــــود

بی قراری جان ودل رامی گداخــــت                         گویی آن شب هیچ فردایی نداشـــــت

پس تمام ِشب مرا آنســان گذشــــــت                        شب گذشتی، آسمان روشن بگشـــــت

صبح ِفردا شیخ چون ما را بدیـــــــــد                         گفت:دوشت آن عتاب ازمـا رسیـــــــد

خواستــــــم تاکه بگویم ای رفیـــــــق!                       تـــابه کــــی آزار ِیـــاران ِشفیــــــــق؟

خوش نباشــــدخلـق راحیران کنــــــی                       روح آنان راتـــــــوسـرگردان کنــــــی

شیخ اینســـان روح من بیدارکــــــــرد                         آنچنـــان که توبــه ازآن کـــــارکــــرد

 

 

 

 

 

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مأخذ سروده ی فوق،داستانی است منثورکه دکترمحمدرضابندرچی ازمرحوم حاج جعفرمنصف پور(چایچی)نقل کرده است .این قصه به صورت نثر درصفحه ۹۳دانای اسرارسیده فاطمه موسوی نیزآمده است.

 

کلامی ازشیخ علی اکبر الهیان

نقل کردبندرچی از سـیـــــد جلیـــــل                      آن که روحـی داشت پاک وبی بدیــــــل

کان الهیان که مردی مــــــــرد بــــود                     حافظ شیـــــرازاین گونــــــه ستــــــود

که«مضّل است حافظ اماضّال نیست»*                   خودزاهـــــــل ِ وادی ضلّال نیســـــت

گــرچه مدح جام وبا ده گفته اســـــــت                     دل ولــــــی برنورقران بستــــه اســــت

کیســــــت حافظ ؟مست جام لم یــــــزل                     اولســــــان الغیـــــــب بـــــــودی ازازل

 

 

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

به نظرمی رسداین توصیف شیخ ازحافظ وکلام نافذاوبازمی گرددبه تهمت یزیدی گری که درآن روزگارعالمان دین واهل ادب حافظ رابدان متهم می کرده اند. چراکه درجهان اسلام اولین کسی که مفاهیم معنوی ومذهبی واخلاقی رابه سخره گرفت وبی پرده دم ازلذت وعیش وشراب وشاهدزدومقصوداوهم جزهمین می ومعشوق ظاهری چیزی نبود،یزیدبن معاویه بود.(مطهری ، عرفان حافظ ،۱۳۷۰:۷۰)

شهیدمطهری دربارۀ شعریزیدچنین می گوید:

یزیدشاعری فوق العاده توانمندبوده و شنیده ام دیوان اشعارش هم چاپ شده ولی شخصأ آن راندیده است.قاضی ابن خلکان که ازعلمای بزرگ اسلام است،به یزیدارادتی نداشته اماشیفته ی شعراوبوده است.

:نمونه ای ازاشعاریزید

«دوستان ! ندیمان ! به پا خیزید.صدای موسیقی را , اغنیه ها راگوش کنید.جام می دمادم بنوشید وذکرمعانی وحرفهای اخلاقی را رهاکنید.من کسی هستم که آوازعودها مراازشنیدن صدای اذان بازداشته است وبه جای حورالعین که دربهشت وعده می دهند, پیرزنی راکه داخل این خم است انتخاب کرده ام.کلمۀ عجوز که ظاهرأ درزبان عربی کنایه ازخمرکهنه است»(همان)

نمونه ای دیگر

«اگرشراب به دین احمدحرام است , به دین مسیح بنوش.»(همان)

حافظ وتهمت یزیدی گری

برخی حافظ رابه یزیدی گری متهم کرده اندبه آن دلیل که اولین مصراع بیت اول دیوان اویعنی«الایاایها الساقی ادرکأسأ وناولها »ازیزیدبن معاویه بوده ؛ که البته مصراع دومش «که عشق آسان نموداول ولی افتادمشکل ها»فارسی وازخودحافظ بوده است.(همان)

“سودی “مردی ترک زبان بوده که بازبان فارسی آشنا بوده و اشعارحافظ رابه فارسی شرح کرده است.البته شرحش عرفانی نیست بلکه لغوی وادبی است.به مقاصدحافظ هیچ کاری نداشته وفقط دیوان رابرای ترکانی که بافارسی آشنا بوده اند, تجزیه وترکیب کرده است.»(مطهری ,عرفان حافظ, ۷۲:۱۳۷۰)

هم ایشان دراین دیوان نقل می کندکه:

اهلی شیرازی خواسته دراین باره ازحافظ عذری بیاورد, بنابراین گفته است:

«خواجه حافظ راشبی دیدم به خواب

گفتم ای در علم و دانش بی همـــال

ازچه بستی   برخود این شعر یزید

با وجود این   همه   فضل و کمال

گفت واقف نیستی   زین   مسئلـــــه

مال کافر هســـت بر مؤمن حلال

ولی کاتبی نیشابوری این عذررانپذیرفته وچنین سروده است:

«عجب در حیرتم از خواجه حافظ

به نوعی کش خرد زان عاجز آید

چه حکمت دید در شعر یزیــــد او

که در دیوان نخست از وی سرایـد

اگر چه   مال   کافر بر مسلمـان

حلال است و در او قیلی نشایـــد

ولی از شیر عیبی بس عظیم اســت

که لقمه از   دهان   سگ   ربایـــد

(مطهری ,عرفان حافظ, ۷۲:۱۳۷۰)

 

 

 

 

 

 

 

علاقه ی مرحوم الهیان به لفظ زیبای سلام

آن الهیـــــان که بودی مرد دیـــــن                           آن که بُدشیخی شریف وراستیــــن

آن صبورومهربان وخـــــوش کلام                           بُد مُحــّب ِ لفــظ زیبـــــــــای سلام

ای خوشـاعطر ِ سلام شیخ ِمـــــــن                           درمیــان گل سِـــــتان های سخــــن

که سلام آن نام نیکـــوی خداســـــت                           زینت ِمردان باحـــــق آشناســــــت

کاش مردان بزرگ ونیــــــک نـــام                           هم بیاموزندزان شیـــــخ هُمـــــــام

بی سلامی هست رسم ِ تازیـــــــان                           آن زمان که جنگ باشددرمیــــــان

می گریز ازبی سلامان ای جــوان                           تابمانی زان خبیثـــــــان درامـــــان

دوستی بابی سلامـــان ابلهیســـــت                         بی سلامان راجُوی هم خیرنیســت

خوش بفرمـــــودی امیرمومنیـــــن                           درعجب می باشم ازاهل زمیــــــن

اول وانجام اوبدرنگ وبوســــــــت                           کین تکبرازچه رو درجان اوســـت

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

مأخذسروده ی فوق مطلبی منثوراست که درحاشیه صفحه ی ۸۳حکمت ابوالحسن دکترمحمدرضابندرچی آمده است.ایشان اززبان سیدجلیل بن سیدموسی زرآبادی نقل می کندکه:مرحوم الهیان به کلمه سلام خیلی اهمیت می دادوآن راازاسامی مهم الهی می دانست.هم ایشان درادامه چنین آورده است : سیدجلیل احتمال می داد که آقای سیدمحمدموسوی خویینی هاصاحب امتیازروزنامه ی سلام که زمان بسیاری رادرمحضرمرحوم الهیان بوده است؛درانتخاب نام سلام برای روزنامه اش ازعلاقه ی مرحوم الهیان الهام گرفته است.

علاقه ی شیخ علی اکبرالهیان به سادات

شیخ من پروانه برسادات بــــــــود                           غم زدل با حُبُّ آنان مــــــی زدود

یاری ازیاران اوگفتــــا چنیــــــــن                           که بُدم شاگرد ِآن شیـخ مهیــــــــن

یک تن ازسادات شهرم بودیـــــــار                           هردومان شاگــــردآن شیخ کبـــــار

گرچه اوشاگردی همچون مابُــــدی                           حرمت ِ اُستـــادی اش اما بُـــــــدی

هرزمانی کوبه محضرمی رسیـــــد                           شیخ راگل هابه جان برمی دمیــــــد

پیش ِ پای ِ اوبه پـــــا می خاستــــی                           حرمتش ازجان ودل می داشتــــــی

زانچه می کردی روانم درشگفــــت                           ازحســـدجان ودلــــــم آتش گرفـــت

هرچه کردم آن حســــدنــامـدبه بنــد                           گوش ِ دل هم بسته شدبرهرچه پنـــد

عرض کردم: آخرای نیکوبصـــــــر                           نه چنان اومی کنی درمــا نظــــــــر

این همه تکریم آخربهر ِچیســـــــت؟                           رهروی چون ماست اووبیش نیست

زانچه گفتم شیخ گشتی دل فکـــــــار                          گفت: اورا مــَـرنمی دانی تبــــــــار؟!

اونه چون ما،اوزنسل مصطفی سـت                           جـدِّ اودُردانه ی بحــر خداســـــــــت

کیست جدش؟فخر ِ جمله کائنــــــات                           «سایۀ حق، خواجۀ خورشیــد ذات»

پیشوای این جهــــان وآن جهـــــــان                           مقتــــــدای آشکــــــارا و نهــــــــان

مهتریــــــن وبهـتریــــــن ِانبیـــــــــا                           رهنمـــــــای اصفیــــا واولیــــــــــا»

خودبگوشایسته ی اکرام نیســــــــت                          آنکـــه جدش فخر ِ جن وآدمیســـت؟

 

مرحوم الهیان ومردی که اعتقادات دینی وی سست بود

یک تن ازیاران آن خورشید بیــــــن                           آن الهیــــان فقیـــــــــه ِ راستیــــــن

گفت: بودی شیخ ِ مابس هوشیــــــار                           روح ِ اوآیینه ای بُــــــد بی غبــــــار

بُــــد رَدای علم وایمــــــــان دربَرَش                           افســــــرِحــق وحقیقـــــت برســرش

در رهی مــردی بدیــــدی ناتمــــــام                           در ره ِ دین سست رأی وسست وگام

گشته رنجــــــوراززکـــــام ودرد ِآن                           سینه اش زخمی ِآفــــات ِ خـــــــزان

گفت: می دانی توای شیخ ِ همـــــام!                           هیچ دردی نیست چون درد ِزکـــــام

بی خبرآیدحمله کندبرجــــان وتـــــن                           می کند تــــن راگرفتــــــــار ِ مَحَــن

بافطانت گفت آن اهـــــــــل ِ یقیـــــن                           درد ِ بی دینی بُـــوَد هم این چنیـــــن

آشــــــــــــکارا او نمـی آیـــــــد ز در                         هم چودزدان سخت آیدبـــــی خبــــــر

جان کندتبدار ِ شـــرک وتُرّهـــــــا ت                         آن زمان قران بُـــوَد نـــــور ِنجـــات

آیــه آیــه پـــرزنــــــور و تابنـــــــاک                         می کنـــد آلودگــــــی ازروح پـــــــاک

«لذت ِ نـــــورمسلمـــــــانی دهـــــــــد                         نیستــــی ِ نفــــس ِظلمـــانی دهـــــــــد

ای خوش ان دل کزسرصدق ونیـــــاز                         دربـه روی آن کنـــدهرلحظـــه بــــــاز

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

مرحوم الهیان ومردی که تجاهل می کرد

گفته شد مردی جهول وخیره ســـــر                           که بُـــــدی بیگانگـــــانش راهبـــــر

بـودی ازعمـــــال ِ دربــــار ِستـــــم                           خود نبودش بهر ِمردم هیچ غــــــــم

هم بُدی اوبی هنرهم اهـــــل ِخشــــم                           هم به دستان ِ اجانب داشت چشــــــم

می بُدی دربزم ِآنان مســــت وشـــاد                           هررسالـــــت داشتــی بردی زیـــــاد

قهقهه می زدبه جمـــــــع ِ دشمنـــان                           خواری وذلت بُدی اش ارمغـــــــان

عقده ی تلخ ِحقــــــارت داشتــــــــی                          مـرغ آنان غــــــاز می پنداشتــــــی

الغرض!روزی گــــــذار ِ او فـِــتــاد                           برالهیان که بُـــــد نیکــــــــونهـــــاد

چونکه گشتی شیخ با او روبـــــــرو                           عالمانــــه پرسشی کــــــــردی ازاو

گفتی اما مردِ بیگانــــه پرســـــــــت                           آنـکه دردست ِاجانب داشت دســــت

کین زبان رافهم نتوانـــــــم نمــــــود                           ایـن زبان ِاجنبـــــــی گویی که بــود

شیخ بودی نکته سنـج ونکتـــــه دان                          برگشودی زیرکانـه پس زبــــــــــان

گفت:آری این زبان ِاجنبــی ســــــت                           چون مرااینک مخاطب چون توئیست

بس که بابیگانــــــگانی همنشیــــــــن                         خویشتن رااعجمــــی سـازی چنیـــن

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منبع منثور: (دانای اسرار،ص۹۶)

 

وفات الهیان

چون الهیان پروبالش گشـــــــــــود                           عاشقانــــــه عزم ِعلییــــن نمـــــود

پس بروجردی براوخواندی نمــــاز                           گفتی اش آنگه به لحنی پرگـــــــداز

کاش ای آیینــــــــه ی دین ِ خــــــدا                           تونمازی برمـــن آوردی به جـــــــا

بازفرمودی که مردی خفته اســـــت                         کزخداغیرازخدا ناجستــــه اســــــت

چون که دنیاخاکیان رامی فریفـــــت                          یک نظردرروی خوبش بنگریســــت

پس بدانستی که اومرد ِخداســــــــت                         ازبرایش دام گستردن خطاســـــــت

منبع منثور: ( منصوری، ۱۳۷۹: ۱۰۷)

 

 

 

 

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

دکترمحمدرضابندرچی دراین باره نقل کرده است:که دلیل نمازگزاردن آیت الله بروجردی برپیکرمطهرمرحوم الهیان آن بوده است که هر دوبزرگواردرنجف اشرف و دردرس آخوندخراسانی حاضرمی شده اند؛وازهمانجابایکدیگرمأنوس بوده اند.وآیت الله بروجردی کاملأبه مقام علمی ومعنوی شیخ آگاه بوده است. (دانای اسرار،ص۹۸)

مطالب مشابه

دیدگاهتان را ثبت کنید