نقش مهرورزی در جامعه نمونه و پیشرفته

جامعه انسانی براساس اصول و قواعد خاصی که شاید بتوان گفت همیشه ثابت و یکسان است، ساخته شده است و محبت و روابط انسانی یکی از این اصول مهم و سازنده در جامعه است.

جامعه ای که ساختار فکری آن بر پایه محبت و مهرورزی بنا شده باشد، بدون شک در برابر طوفان حوادث که اجتناب ناپذیر است، در هم نمی شکند و در صورت بروز مشکلات و ناملایمات مانند درختی که شاخ و برگ های آن شکسته شده باشد، دوباره رشد می کند و به زندگی خود ادامه می دهد.
واقعیت های تاریخی و اجتماعی گویای این حقیقت است که گاه تمدن و جوامعی بوده اند که به دلیل بریدن پیوند دوستی و محبت با سایر همنوعان خود و به دنبال آن ظلم و ستم و تجاوز به حقوق دیگران، راه نیستی و نابودی را طی کرده و از صفحه روزگار و تاریخ محو شده اند. خداوند متعال نیز در قرآن کریم به این موضوع اشاره می کند و می فرماید: پس وحدت میان خود را تجزیه و بخش بخش کردند و هر گروه و حزبی به آن چه خود داشت، دلخوش گردید.(۱)

دلخوش بودن به خود و آن چه خود دارد، یعنی قطع رابطه با دیگران و بریدن پیوند محبت و صمیمیت که سرانجام عامل سقوط و انحطاط می شود.
بنابراین پیشرفت و ماندگاری و برتری های فکری و علمی و اخلاقی جامعه براساس رعایت اصول برادری و دوستی بین افراد جامعه است و به همین جهت تمامی ادیان الهی و غیرالهی و همچنین تمامی پیامبران و مصلحان به اصل محبت و مهرورزی اشاره و بر آن تاکید کرده اند.
پیامبر اسلام نیز جامعه خود را که در بین تمامی جوامع انسانی نمونه است، براساس ایجاد رابطه و پیوند برادری و محبت و دوستی بنا نمود، جامعه ای که در مدت زمان کوتاهی توانست امپراتوری های بزرگی چون ایران و روم و مصر را به سقوط و نیستی بکشاند.
جامعه نمونه پیامبر با رابطه برادری بین انصار و مهاجر شکل می گیرد و در واقع هسته اولیه امت اسلامی برپایه محبت و مهرورزی بنیان نهاده می شود و مومنان در سایه ایمان یار و یاور یکدیگر شده و در همه چیز شریک و سهیم می شوند.
«و مردان و زنان مومن دوستان یکدیگرند که همدیگر را به کارهای نیک وامی دارند و از کارهای ناپسند نهی می کنند.»(۲)
مسلمانان در جامعه پیامبر احساس مسئولیت و تعهد می کنند و در سایه رهبری که براساس ولایت، مردم را هدایت می کند، نه زور و قدرت، به یکدیگر مهر می ورزند. آنها به جهت الفت و دوستی که پیامبر میان شان برقرار ساخته به وظایف خود عمل می نمایند و با اخلاص علیه کفر و شرک و ظلم و ستم مبارزه و جهاد می کنند.
پیامبر اسلام نیز خود برپایه محبت و مهرورزی (ولایت) بر مردم حکومت می کند و این مسئله یکی از تفاوت های اساسی بین رهبری پیامبر(ص) با سایر رهبران و جهان گشایان و همچنین بین جامعه ای که ایشان به وجود آورده است، با سایر جوامع می باشد. جامعه ای که موفق می شود با قدرت و اقتدار بر ظلم و ستم و نابرابری چیره شود و با شعار برادری و برابری زنجیرهای اسارت را از پای مظلومان و دردمندان بگسلد.
در جامعه ای که بین افراد از لحاظ فکری و سیاسی و تشکیلاتی هماهنگی و همدلی وجود دارد، احساس مسئولیت و تعهد بیشتر است و افراد برای رسیدن به موفقیت از جان و مال خود می گذرند. در چنین جامعه ای پویایی و انسجام حاکم خواهد بود و ارزش های انسانی چون عدالت، آزادی و برابری و… همه در سایه محبت و دوستی به وجود می آید.
از آن جا که پیشرفت های اقتصادی و مادی مستلزم پیشرفت های فکری و سیاسی است باید اذعان داشت که جوامعی در توسعه و گسترش اقتصادی موفق بوده اند که توانسته اند روابط انسانی سالم و صحیحی را در بین مردم تبلیغ و ترویج کنند.
مردم به جهت دوستی و محبت، نسبت به یکدیگر و همچنین جامعه خود احساس وظیفه می کنند و با تمام قوا در راه سازندگی که نیازمند تلاش جمعی است، گام بر می دارند.
ساده ترین راه در توسعه اقتصادی، کار و تلاش است و مردمی که نسبت به یکدیگر محبت دارند در راه رفع فقر و محرومیت و بیکاری می کوشند.
مهرورزی همچنین ضامن ایجاد و بقای عدالت و سرانجام ایجاد جامعه ای نمونه است. اگر چه برپایی عدالت نیازمند عوامل مختلفی چون حاکم و کارگزاران عادل، قوانین عادلانه و… می باشد، ولی باید گفت که یکی از عوامل مهم عدالت، دیدگاه و رابطه مردم با یکدیگر می باشد. براساس دیدگاهی که هر فرد دیگری را برادر دینی خود می داند و به ارحم ترحم(۳) معتقد است، هیچ گاه ظلم و ستم نمی کند و حقوق برادران دینی خود را پایمال نمی سازد.
رهبران چنین جامعه ای نیز خود را ولی مردم می دانند و برای استقرار نظام عادلانه تلاش می کنند.
مهرورزی عامل سلامت روانی و شادابی و نشاط نیز می باشد و افراد بانشاط نسبت به زندگی امیدوارتر هستند و جامعه نمونه تنها به چنین افرادی نیازمند است.
در جامعه نمونه میان مردم و دولتمردان روابط خوب و حسنه باید برقرار باشد و عامل محبت و مهرورزی در بهبود روابط بسیار موثر است.با توجه به مطالب گفته شده باید اذعان داشت که محبت و مهرورزی اساس تشکیل جامعه نمونه و موجب پایداری و ماندگاری و پیشرفت آن در جهات مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و… می باشد.
بنابراین حکومت ها و دولتمردان می بایست برای افزایش قدرت و تسلط خود بر مردم، و ایجاد جامعه ای پیشرفته و سرآمد در پی ایجاد رابطه و پیوند دوستی و محبت با مردم باشند و روابط و مناسبات انسانی را گسترش دهند.
پانوشت:
۱-مومنون/۵۳
۲-توبه/۷۱
۳-نهج البلاغه/نامه ۵۳