مقامات و مطالبات امام حسین(ع)

samamosبررسی چگونگی حسین شناس بودن و حسینی شدن از زبان زیارت نامه ها

امام حسین(ع) در فرهنگ تشیع از جایگاه بلند و ویژه ای برخوردار است. نهضت امام حسین(ع) و شهادت ایشان، به طور کامل همه ابعاد زندگی شیعیان را تحت تاثیر شدید و بزرگی قرار داده است. از نظر امامان(ع) شناخت امام حسین(ع) و درک حقیقت نهضت آن حضرت، به معنای شناخت اهداف و آرمان های اسلام است، زیرا ایشان وارث همه پیامبران معرفی شده است. بر همین اساس نویسنده برای شناخت درست از حقیقت مکتب حسینی(ع) بر آن است تا به بهترین منبع شناختی یعنی زیارت نامه های ماثور مراجعه کند، چرا که در این زیارت نامه ها حقایق بلندی بیان شده که معرف مقامات و نیز مطالبات آن حضرت(ع) است. با این روش می توان به همان معرفتی دست یافت که لازم است هر شیعی درباره امام حسین(ع) داشته باشد.

زیارت نامه های ماثور، منبع معرفتی

در آیات و روایات اسلامی، معرفت و شناخت، از جایگاه مهم و ارزشمندی برخوردار است، چرا که مهمترین معیار عمل و ارزش گذاری اعمال انسانی است. هر انسانی به میزان شناخت و معرفت خود از عمل و اهداف آن است که از پاداش های دنیوی و اخروی بهره مند می شود. عملی که عامل آن فاقد معرفت و شناخت نسبت به عمل خود باشد هر چند که به سبب حسن فعل برای عامل بهره ای به دنبال دارد، ولی همه آثار عمل، زمانی تحقق خواهد یافت که معرفت کاملی نیز در فاعل وجود داشته باشد و این حسن فعل با حسن فاعل برخاسته از معرفت و شناخت همراه باشد.

در روایات بر این نکته تاکید شده که مثلا پاداش زیارت حضرت معصومه(س) در قم، بهشت است، اما در همین روایات قیدی آورده شده که مساله را دگرگون می کند. این قید در ارتباط با معرفتی است که زائر نسبت به مقامات حضرت معصومه(س) دارد. امام رضا(ع) درباره زیارت خواهرش در قم می فرماید: من زارها عارفا بحقها فله الجنه ، هر کسی معصومه(س) را زیارت کند در حالی که عارف به حق ایشان باشد، پس برای زائرش بهشت است. (بحارالانوار، ج ۴۸ و ج ۱۰۳، ص ۲۶۶)

درباره همه امامان، شناخت و معرفت به عنوان یک پیش شرط مطرح و از وظایف شیعیان معرفت به ایشان دانسته شده است: امام باقر(ع) در این باره می فرماید: مردم به سه تکلیف مکلفند: معرفت امامان، تسلیم در برابر ایشان و واگذاری امور به ایشان در اموری که اختلاف پیش می آید. (اصول کافی، ج۲، ص ۲۳۵، حدیث۱)

درباره امیر مومنان علی(ع) و قبولی زیارت آن حضرت نیز ابن مارد به امام صادق(ع) عرض کرد: کسی که جدت امیرالمومنین(ع) را زیارت کند چه پاداشی دارد؟ حضرت فرمودند: ای پسرمارد هرکس جدم را زیارت کند در حالی که عارف به حق او باشد، به هر قدمی که برمی دارد برایش یک حج مقبول و یک عمره مقبوله نوشته می شود. به خدا قسم ای پسر مارد، بر هر قدمی که در راه زیارت امیرالمؤمنین غبار نشیند به آتش نمی سوزد (وسائل الشیعه، ج۵، ص۲۹۴)

امام صادق(ع) درباره زیارت امام حسین(ع) نیز می فرماید: من زار قبل الحسین بن علی(ع) یوم عاشوراء عارفا بحقه کان کمن زارالله فی عرشه؛ هر کسی قبر حسین بن علی(ع) را در روز عاشورا با معرفت به حق ایشان زیارت کند مثل کسی است که خداوند را در عرش زیارت کرده است.» (مستدرک الوسائل، ج۰۱، ص۲۹۲، ح۳؛ بحارالانوار، ج۸۹، ص۱۰۵، ح۱۱؛ مصباح المتهجد، ص۷۷۱).

پس قید «عارفا بحقه» که معمولا در بیشتر روایاتی که در مورد زیارات ائمه اطهار علیهم السلام نقل شده، آمده است، یعنی پیش فرض قبول زیارت زائر این است که به مقام امامی که او را زیارت می کند معرفت داشته باشد که اول مرتبه این معرفت، اعتقاد زائر به مقام خلافت و امامت و عصمت آن شخصی است که زیارت می کند و در مراتب بعد بایستی صفات و مقامات ائمه(ع) و نیز اهداف زندگی و رسالت ایشان و نیز سیره و سبک زندگی آنان را بشناسد تا آن بزرگواران را اسوه در زندگی خود قرار دهد، وگرنه همانطورکه خود ایشان به نص تصریح دارند کسی که معرفت نداشته باشد؛ گمراه خواهد شد؛ چنانکه در ادعیه ماثور آمده است: اللهم عرفنی حجتک فانک ان لم تعرفنی حجتک ضللت عن دینی!! (نگاه کنید: کامل الزیارت، ص۱۷۵؛ امالی شیخ صدوق، ص۱۸۴)

در این میان یکی از مهمترین منابع شناختی و معرفتی، زیارت نامه های ماثور از امام معصوم(ع) است؛ زیرا در این زیارت نامه ها بی هیچ داعی و انگیزه بیرونی و درونی، حقایق و حسب و نسب و اهداف زندگی ایشان تبیین شده است. امام معصوم(ع) با تأکید بر زیارت قبور امامان معصوم(ع) از شیعیان خواسته است تا به آداب و ترتیبی خاص ایشان را زیارت کرده و مطالبی را به عنوان زیارت نامه بگویند. این مطالب که در زیارت نامه ها آمده، مجموعه ای کامل از حسب و نسب شناسی و نیز بیان اهداف و سبک زندگی آنان است تا معرفت نسبت به زیارت شونده در زیارت کنند و زایر پدید آید. بر همین اساس در ادامه گوشه ای از مقامات و مطالبات امام حسین(ع) که در زیارت نامه های ماثور آمده بیان می شود.

مقامات امام حسین(ع)

برای شناخت مقامات امام حسین(ع) در این زیارت نامه ها ضمن پرداختن به نسب شناسی امام حسین(ع) به حسب و نسب و مقامات معنوی آن حضرت(ع) توجه داده شده است.

۱. فرزند رسول الله(ص): از مهمترین عناوینی که به نسب ایشان اشاره دارد، فرزند رسول الله(ص) بودن ایشان است. این عنوان برگرفته از آیه مباهله یعنی آیه ۶۱ سوره آل عمران است. خداوند برخلاف تفکر جاهلی که نسبت را تنها از طریق پسران می دانستند، نسب از طریق دختران را نیز اثبات می کند. اینگونه است که امام حسن و امام حسین(ع) به عنوان ابناء الرسول(ص) مطرح می شوند (نگاه کنید به منابع تفسیری ذیل آیه از مفسران شیعی و سنی)

۲- ذوی القربی: یکی دیگر از عناوین مربوط به نسب ایشان عنوان ذوی القربی است که در آیات قرآن نسبت به گرامیداشت و تکریم ایشان تاکید شده است.خداوند بصراحت در آیه ۲۳ سوره شوری می فرماید: قل لا اسألکم علیه اجرا الا الموده فی القربی ؛ ای پیامبر، بگو اجری بابت تبلیغ رسالت خویش از شما جز مودت و دوستی در خویشان خود نمی خواهم.

۳- اولوا الامر: از مقامات معنوی که به حسب ایشان ارتباط دارد، مقام اولوالامراست که در آیاتی از جمله آیه ۵۹ سوره نساء به آن اشاره شده است. در این رابطه روایات تفسیری بسیاری وارد شده که به بیان مصادیق اولوا الامر(ع) که اطاعت ایشان همانند اطاعت خدا و رسول (ص) واجب شده، پرداخته است.

۴-عصمت و طهارت: خداوند در آیه ۳۳سوره احزاب به صراحت از عصمت امام حسین(ع) به همراه دیگر امامان معصوم (ع) از اهل بیت (ع) اشاره و توجه داده است.

۵- اهل بهشت: سوره هل اتی (دهر) دربیان حسب و مقامات اخروی ایشان (ع) نزول یافته است و خداوند بصراحت در این آیات از بهشتی بودن و مقامات اخروی آن حضرت سخن گفته است.

۶- اهل ذکر و علم: از دیگر مقامات معنوی ایشان اهل ذکر (نحل، آیه ۴۳) و راسخون در علم (آل عمران، آیه ۷) است.

۷- صادق: از دیگر مقامات معنوی امام حسین (ع) همانند دیگر اهل عصمت و طهارت (ع) عنوان صادق و صدیق است که خداوند در آیه ۱۱۹سوره توبه به آن اشاره دارد. در روایات ماثور از امام حسین(ع) به عنوان شهید صدیق یاد می شود.

۸- وارث انبیاء: امام حسین(ع) به عنوان وارث پیامبران معرفی شده و زیارت وارث یکی از مشهورترین زیارت نامه هایی است که به بیان این مقام آن حضرت(ع) پرداخته است. در این زیارت نامه با ذکر یکایک پیامبران اولوا العزم (ع) که دارای رسالت و کتاب بودند امام حسین (ع) به عنوان وارث مکتب ایشان معرفی می شوند. در حقیقت همه آنچه که هدف پیامبران (ع) بوده برای آن تلاش کردند و همچنین همه آموزه هایی که ارایه داده بودند در اختیار امام حسین (ع) و ایشان به عنوان وارث، نقش خود را به عهده گرفته و به خوبی از عهده آن بر آمده است. در زیارت نامه ها، همچنین آن حضرت (ع) وصی و وارث حضرت امیرمومنان (ع)، فاطمه زهرای مرضیه (س) و امام حسن مجتبی (ع) معرفی می شود که بیانگر وراثت ایشان در مقام امامت و ولایتی است که باطن همه رسالت ها و نبوت ها است. از همین رو ایشان را می بایست وارث پیامبران، اوصیاء و اولیای الهی دانست.

۹- شهید: از مقامات بزرگ آن حضرت(ع)، جهاد در راه خدا وشهادت است. نقش جهاد و شهادت حضرت چنان در تاریخ اسلام و تغییر جهت امت محمد(ص) مهم و اساسی بوده است که ایشان را به عنوان سید الشهداء و سرور شهیدان معرفی می کند. البته پیش از شهادت امام حسین(ع)، به سبب نقش مهم و اساسی حضرت حمزه سید الشهداء در تثبیت موقعیت اسلام در عصر پیامبر(ص) این عنوان به آن جناب تعلق داشته است ولی پس از واقعه عاشوراء، مقام سید الشهداء به حضرت امام حسین(ع) رسید و ایشان سید الشهداء مطلق است بگونه ای که هرکسی این عنوان را به کار می برد مقصود همان حضرت امام حسین(ع) است؛ چنانکه مقام خاص امام علی(ع) عنوان امیرمومنان به شکل مطلق است.

۱۰. حدیقه ملائکه و فرشتگان: مقام آن حضرت(ع) در پیشگاه خداوندی چنان است که در روایات ماثور از گردآمدن فرشتگان در پیرامون قبر ایشان سخن گفته شده است به این معنا که فرشتگان بسیاری در گرداگرد قبر آن حضرت(ع) در خدمت ایشان و زوار آن حضرت (ع) هستند.

۱۱. حجت الله: از مهمترین مقامات آن حضرت مقام حجت است. ایشان به عنوان انسان کامل و متاله و ربانی در چنان جایگاهی است که خداوند آن حضرت را حجت خویش در آسمان و زمین قرار داده است. (زیارت نامه ابن قولویه از امام صادق(ع) مفاتیح الجنان) می دانیم که حجت های الهی برای این است که دیگر عذر و بهانه ای برای کسی باقی نماند. خداوند هرگز امت و قومی را بدون حجت و بیان کامل عذاب نمی کند و وقتی حجت بر امتی تمام شد و ایشان بر خلاف آن عمل کردند، آنگاه است که خداوند بندگانش را به سبب تخلف از حجت عذاب می کند. (نساء، آیه ۱۵۶ و آیات دیگر)

۱۲. امین الله: ایشان به عنوان امین الله معرفی شده است. امین الله کسی است که امانت بزرگ الهی از مسئولیت خلافت و رسالت الهی را برعهده گرفته و به درستی از عهده آن برآمده است (احزاب، آیه۷۲ و آیات دیگر)

۱۳. مظلوم: از عناوینی که برای آن حضرت(ع) گفته شده، عنوان مظلوم است. مظلوم کسی است که علیه ظلم قیام کرده و در برابر آن ایستاده و منظلم نبوده است، ولی ظالم به سبب قدرتی که داشت اجازه نداد تا مظلوم حق خود را بستاند و عدل را در حق خود و دیگران به جا آورد. در حقیقت مظلوم انسانی است که عدالت را می شناسد و در اندیشه آن عمل می کند ولی به هر دلیلی نمی تواند به حق عدالت خود برسد. عدالت هدف اصلی پیامبران بوده و فلسفه بعثت و رسالت اسلام در طول تاریخ بشریت بوده است (حدید، آیه ۲۵) امام حسین(ع) نیز در پی این اندیشه و هدف وارد شده ولی مظلوم واقع گردید و نتوانست به هدف ظاهری و تسلط بر ظالم دست یابد.

۱۴. قتیل العبرات و اسیرالکربات: کشته اشک ها و اسیر رنج و بلا از دیگر عناوینی است که در بیان مقامات آن حضرت(ع) بیان شده است. بی گمان رنج و دردی که آن حضرت(ع) برای اصلاح امت تحمل کرده هیچ انسانی متحمل نشده است. آن حضرت(ع) همه هستی خود و خویشان را در اجرای اوامر الهی به کار گرفت و مشقت و بلایای بسیاری را به جان خرید. این بدان معناست که ما نیز می بایست آستانه تحمل خود را بالا ببریم و حتی اگر نتوانیم مانند ایشان رنج های بسیار و بلایای بی شمار را تحمل کنیم، لااقل درمسیر حق آستانه صبر و تحمل خود را بالا برده و اجازه ندهیم تا به سادگی حق و عدالت قربانی شود. هزینه ای که امام حسین(ع) برای هدف والای خود پرداخت را هیچ انسانی نمی تواند بپردازد ولی می توان گامی در راستای آن برداشت.

۱۵. خلیفه الله: از دیگر عناوین و مقامات آن حضرت (ع) می توان به عنوان خلیفه الله اشاره کرد. ایشان نه تنها خلیفه الرسول(ص) بودند، بلکه خلیفه الله در آسمان و زمین بودند و چنانکه خداوند خواسته بود، مسئولیت بزرگ خلافت را با عبودیت خود به عهده گرفت و در مقام مظهر ربوبیت الهی برای کامل کردن دیگران گام های بزرگی برداشت. ( بقره، آیه۳۰ و ۳۱)

۱۶. امام: رسیدن به مقام امامت بسیار دشوار است و تنها کسانی به این مقام رسیده اند که از آزمون های سخت الهی گذشتند و در مقام عصمت و طهارتی قرار گرفتند که ویژه مخلصان (خالص شدگان) است.

۱۷. راضی مرضی: خداوند در آیات ۲۷ تا ۳۰ سوره فجر مقام انسان مطمئن را مقام راضی مرضی می نامد امام حسین(ع) بی گمان از برجسته ترین مصادیق انسان هایی است که در این مقام قرار گرفته است. در زیارت نامه ها آمده است: یا من رضاه من رضی الرحمن و سخطه من سخط الرحمن؛ رضایت ایشان برخاسته از رضایت خداوندی و خشم و سخط او نیز از همان خشم رحمانی است. بنابراین، در مقام فنای فی الله و بقای بالله بوده است که خشم و رضایت ایشان همان رضایت و خشم الهی است.

مطالبات امام حسین(ع)

با معرفتی که نسبت به حسب و نسبت آن حضرت در دنیا و آخرت و نیز در مقامات مادی و معنوی از طریق آیات و روایات به ویژه ادعیه و زیارت نامه های ماثور به دست آمده است، می توان گفت که مطالبات ایشان که در شکل نهضت عاشورایی خودنمایی کرده است، چیزی جز مطالبات همه پیامبران، اوصیاء و اولیای الهی نبوده است.

امام حسین(ع) چنانکه در زیارت نامه های معرفتی و شناختی، معرفی شده همه تلاش خود را صرف این معنا کرد که اهداف پیامبران و سبک زندگی ایشان را احیا کند و همان راهی را برود که پیامبر(ص) به پیروی از پیامبران اولوالعزم در طول تاریخ پیموده و به عنوان مکتب اسلام در آیات قرآنی معرفی شده است. (آل عمران، آیات ۱۹ و ۸۵) آن حضرت(ع) به عنوان احیاگر مهم اسلام و اصلاح امت محمد(ص) گام نهاد، چنانکه خود به صراحت در این باره می فرماید: انما خرجت لطلب الاصلاح فی امه جدی؛ همانا من برای اصلاحگری در امت جدم قیام کردم. (مقتل مقرم، ص ۱۳۹). در اینجا به برخی از مهم ترین مطالبات ایشان که در زیارت نامه های ماثور از امامان معصوم(ع) آمده اشاره می شود.

۱- اقامه نماز: در روایات و زیارت نامه بارها و بارها بر اقامه نماز به عنوان مهم ترین ویژگی آن حضرت(ع) تاکید شده است؛ چرا که نماز، ستون دین و جداکننده مومن از کافر است. نماد اسلام و عبودیت، برپایی نماز در هر حال و در همه جاست. همه پیامبران، مهم ترین دعوت خویش را عبادت خداوندگار دانسته و به نماز تاکید داشته اند. (بقره، آیات، ۳ و ۴۳ و ۸۳ و ۱۱۰؛ نساء، آیه ۷۷ و ۱۰۳؛ انعام، آیه ۷۲؛ یونس، آیه ۸۷ و آیات دیگر)

۲- ایتاء زکات: پرداخت و ادای زکات نیز به عنوان دومین عمل صالح امام حسین(ع) در زیارت نامه های معرفتی بیان شده است؛ چرا که اصولا غیر از ایمان که اساس دین اسلام است؛ نماز و زکات مهم ترین بنیادهای اسلام است که در آیات و روایات بسیار بر آن تاکید شده است (کافی، ج۲، ص ۱۸) و خداوند در همین آیات آغازین سوره بقره به آنها توجه می دهد.

۳- امر به معروف و نهی از منکر: برخی ها از جمله معتزله به سبب اهمیت این فریضه آن را جزو اصول دین دانسته اند. این بدان معناست که فریضه ای مهم تر از امر به معروف و نهی از منکر به ویژه در عمل اجتماعی وجود ندارد. در آیات قرآنی نیز بسیاربر این اصل تاکید شده است؛ چرا که استواری دین و جامعه به اجرای این اصل و فریضه بستگی دارد. جامعه به اجرای معروف و ترک منکر قوام می یابد و دعوت دیگران به کارهای پسندیده عقلانی و عقلایی و وحیانی و نیز ترک کارهای زشت و ناپسند در حقیقت رهایی ا ز خسران بزرگی است که هر انسان در دنیا بدان مبتلاست. (سوره عصر) در بیان ارزش این فریضه و جایگاه آن بسیار گفته و نوشته شده است که دیگر لزومی به یادآوری آن در این مجال کوتاه نیست.

۴- بندگی خالصانه: از دیگر ویژگی هایی که در زیارت نامه ها برای امام حسین(ع) تاکید شده، عنوان عبادت مخلصانه تا هنگام شهادت است: عبدت الله مخلصا حتی اتاک الیقین. شکی نیست که عبودیت تنها سرمایه واقعی انسان متاله و ربانی است؛ چنانکه تنها مسئولیت و وظیفه انسان در زندگی دنیوی نیز عبودیت است و خداوند به همین هدف انسان ها را آفریده است. (ذاریات، آیه ۵۶) این عبادت می بایست خالصانه باشد وگرنه هیج ارزشی ندارد حتی اگر چیزی دیگر مانند بهشت در آن شریک قرار داده شود. یکی از خصوصیات امام حسین(ع) چنانکه در آیه ۹ سوره انسان به آن اشاره شده، همین اخلاص در عبادت و عمل صالح است: انما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزاء و لا شکورا؛ جز برای وجه الهی اطعام نکردیم و از شما جبران و تشکری نمی خواهیم.

۵- ثارالله: این امر هرچند که به ظاهر بیانگر مقامی از مقامات آن حضرت(ع) است، امام گویای مطالبه ای است که ایشان داشته است. حضرت به حکم وظیفه الهی، خود را موظف می دانست که در راه خدا قیام کند و خون خویش را در راه اهداف الهی بریزد و به قرب قربانی از راه تقوا برسد که با جانفشانی به دست می آید. (مائده، آیه ۲۷؛ حج، آیه ۳۷) بنابراین، مطالبه ایشان همان اجرای حدود الهی و عدالتی است که در راه آن قیام می کند و قربانی می شود. پس ما نیز می بایست اینگونه عمل کنیم و ثارالله باشیم و برای عدالت و اجرای حدود الهی قیام و انقلاب نماییم.

۶- اقامه حدود الهی با مجاهدت: از مهمترین عناوین اسلامی، جهاد در راه خداست. همین عنوان بارها برای امام حسین(ع) در زیارت نامه ها تکرار شده است. آن حضرت(ع) تا زمان شهادت برای اهداف الهی تلاش و مجاهدت کرد و در نهایت جان در این راه نهاد. یکی از مهمترین و اساسی ترین مطالبه آن حضرت(ع) اقامه حدود الهی در جامعه بوده است.

۷- دعوت: از عناوین دیگری که به عنوان مطالبه آن حضرت(ع) در زیارت نامه ها مطرح شده، الداعی الی الله، دعوت کننده به راه اسلام و سبیل الله است که این عمل را با حکمت و موعظه حسنه انجام می داده است: دعوت الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه. البته این عمل ایشان به حکم وراثت و وصایت و خلافت الهی است که ایشان داشته اند. و بر همه ماست که این گونه باشیم و دیگران را به راه خدا و اسلام دعوت کنیم.

تکالیف و وظایف حسینی ها

امام حسین(ع) به حکم امامت و ولایتی ها که از سوی خداوند دارد، واجب الاطاعه است و بر ما حتم و واجب است که از ایشان به عنوان اسوه و سرمشق زندگی بهره گیریم و او و سایر ائمه را در سبک زندگی خود الگو قرار دهیم. تکالیفی که بر عهده ماست افزون بر شناخت و معرفت و ایمان به شکل محبت ومودت، اطاعت از ایشان است. بنابراین لازم است تا بدانیم چه مسئولیت خطیر و بزرگی به عهده ما گذاشته شده است و به درستی از انجام آن برآییم. برخی از این مسئولیت ها به قرار زیر است:

۱- اطاعت و مودت: باید کاری کنیم که رضایت و خشنودی آنان تامین گردد؛ زیرا از این طریق است که می توانیم امیدوار باشیم مودت و محبت را به درستی داریم؛ چرا که بی اطاعت نمی توان مدعی دوستی و محبت شد. از این رو خداوند پیروی و اطاعت را لازم و ملطزوم محبت دانسته است. (آل عمران، آیات ۳۱ و ۳۲)

در مفاتیح الجنان از جمله وظایفی که برای زایر مطرح شده، اموری است که در قالب جملات دعایی و نیایش بیان شده است. حقیقت این است که انسان باید اینگونه باشد که از خدا می خواهد. باید متوجه وجه الله باشد که همان اهل بیت عصمت و طهارت هستند. همه چیز را از ایشان و در اطاعت و پیروی ایشان بداند و امر دین و دنیای خود را با ایشان هماهنگ کند و دعوت آنان را اجابت گوید و اینگونه خود را از همه فتنه ها و بلایا و امراض مادی و معنوی و جسمی و روحی در امان نگه دارد و در عافیتی در دین زندگی کند و بمیرد.

۲- تولی و تبری: تولی نسبت به ایشان و دوستداران آن حضرت(ع) و همچنین تبری از دشمنان و دوستان دشمنان آن حضرت(ع) وظیفه ای است که ما به عنوان شیعه باید انجام دهیم. براساس آیات و روایات هرکسی با چیزی که دوست دارد محشور خواهد شد. شباهت های انسان، در فکر و عمل بروز می کند. بسیاری از اعمالی که دیگران انجام داده اند به نام ما ثبت شده و پاداش بر آن مترتب می شود؛ چرا که در دل، آن را دوست می داریم. از این رو همه قوم صالح به سبب پی کردن ناقه عذاب می شوند درحالی که پی کننده تنها یک نفر بود. (سوره شمس) در زیارت نامه ها بارها بر این نکته تاکید شده که تولی نسبت به دوستان امام حسین(ع) را ابراز کرده و از دشمنان ایشان و فکر و عمل آنان تبری جویم؛ چرا که اینگونه می توانیم به ایشان نزدیک شده و پاداش عمل ایشان را داشته باشیم و با آن حضرت(ع) در بهشت محشور شویم. در زیارت عاشورا تولی و تبری خود را با عهد و پیمان با امام حسین(ع) به خوبی بیان می کنیم. این عهد و پیمان می بایست نسبت به همه آن چیزی باشد که آن حضرت(ع) بدان راضی است. از جمله مهم ترین آن ها همان چیزهایی است که برای آن قیام کرده است. پس می بایست حق گرا و عدالت خواه و آمر به معروف و ناهی از منکر باشیم.

۳- تعظیم شعار حسینی: تعظیم شعار حسینی و بزرگداشت آن روز برای یادآوری و عبرت گیری، از دیگر وظایف حسینی هاست. می بایست حق ایشان را با تعظیم ادا کنیم و با یادآوری و درس و پندگیری، راه ایشان را ادامه دهیم و حضرت را اسوه و سرمشق زندگی خود قرار دهیم. کاری نکنیم که از ایشان دور شده و از همراهی باز مانیم.

۴- شاگردی در مکتب: یک شیعه باید خود را شاگرد مکتب امام حسین(ع) دانسته و برای یادآوری و درس به نزد ایشان برود و شاگردی کند. این باور که ایشان شهید است و حاضر و ناظر ماست و مقام ما را می داند و کلام ما را می شنود و به آن پاسخ می دهد باوری است که می تواند شاگردی ما را تثبیت کند و بتوانیم از ایشان درس بگیریم و نیازهای علمی و مادی و معنوی خود را برآورده سازیم. پس می بایست به گونه ای باشیم که «قلبی لقلبکم سلم و امری لامرکم متبع» باشد.

اینها تنها گوشه ای از مقامات و مطالبات امام حسین(ع) و وظایف ما به عنوان شیعه است. بیان همه آنچه در آیات و روایات ماثور آمده زمان و حوصله بیشتری می طلبد.البته همین چیزهایی که بیان شده خود حامل مهمترین عناوینی است که باید به آن توجه داشت و براساس آن به زیارت مقبولی رفت که بر اصول اطاعت و اتباع و مودت و محبت استوار است. باشد تا حسین شناس و حسینی شویم و وظایف خود را نسبت به آن حضرت(ع) به درستی انجام دهیم.