مدیریت انتخاب کارگزار

samamosبی گمان، ما همه چیز را مدیریت می کنیم، چون که خودمان نیز مدیریت می شویم، زیرا جهان به گونه ای نظام یافته که هیچ کس جز خداوند از دایره پاسخ گویی بیرون نیست. (انبیاء، آیه۲۳) پس همان گونه که طبق سنت الهی، خودمان و جهان را مدیریت می کنیم؛ زیرا مشیت الهی به این تعلق گرفته تا خودمان با اراده و اختیار، خود و جهان خویش را در دنیا و آخرت بسازیم؛ به شکلی خودمان نیز در دایره مدیریت دیگران قرار می گیریم و این گونه است که به جای فعال مایشاء که صفت انحصاری خداوند همانند صفت تکبر و مانند آن است، ما گرفتار نوعی جبر می شویم که از سوی دیگران تحمیل می شود.

بنابراین همان اندازه که دست های ما برای انجام کاری باز است به همان مقدار با محدودیت هایی مواجه هستیم که سنت های الهی و قوانین حاکم بر جهان و اراده و مشیت های خودی و غیرخودی بر ما تحمیل می کند. پس می بایست در میانه لاجبر و لاتفویض یعنی بین المنزلتین خودمان و دیگران یا دیگر چیزها را مدیریت کنیم.

براین اساس می توان گفت که ما دچار نوعی محدودیت های خواسته و ناخواسته ای هستیم که خواسته و اراده و انتخاب ما را محدود می سازد و باید با همین داشته ها کارهایی را به سامان برسانیم که در آموزه های قرآنی از آن به مظهریت در الوهیت و ربوبیت یاد شده و به ما فرمان داده شده تا ربانی شویم و جهان را به عنوان خلیفه الهی پروردگاری کنیم. (بقره، آیه۳۰؛ آل عمران، آیه۷۹)

شیوه انتخاب کارگزار

از آن جایی که سنت الهی و قوانین حاکم بر نظام هستی به گونه ای است که انسان باید در اجتماع شکل گیرد و خودش و جهانش را بسازد و به عنوان سازه نهایی در آخرت تحویل خداوند دهد، لذا ناچار است که از دیگران به عناوینی چون همسر، همکار و مانند آن استفاده کند و اصل را بر تعاون و همکاری قرار دهد. (مائده، آیه۲)

از این رو در انتخاب معاون و همکار، در هر کاری باید باتوجه به هدف و شرایط، کارگزاری را برگزید. اما نمی توان هر کسی را برای هر کاری به کار گرفت و به عنوان همکار با او کارکرد و لذا محدودیت هایی را باید پذیرفت و بدان تن داد.

کار، هر چه مهم تر و دارای ارزش و اعتبار بالاتری باشد می بایست شرایط سخت گیرانه تری را اعمال کرد.

در آموزه های قرآنی روش انتخاب همکار و کارگزار بیان شده است. ما در اینجا به چند نکته ای اشاره می کنیم که خداوند در سوره یوسف برای انتخاب کارگزار بیان کرده است.

ویژگی های لازم برای انتخاب کارگزار و همکار

با توجه به آیاتی از جمله ۵۴و ۵۵ سوره یوسف می توان چند ویژگی و شرط برجسته را در انتخاب همکار و کارگزار مورد توجه قرارداد. اینکه می بایست درباره شخص، تحقیقاتی میدانی انجام داد و اطلاعاتی از پیشینه فکری و اخلاقی و کاری او به دست آورد جزو مسلمات عقلی و بدیهی و قرآنی است.

بررسی سوابق خانوادگی و شخصیتی همکار و کارگزار مهم است و اگر اطلاعاتی در این زمینه نداشته باشیم نمی توانیم از موقعیت پرورشی و تربیتی او آگاهی درستی بدست آوریم.

از دیگر مسایل مهم در سوابق شخص، مسئله امانت داری است. هر چه شخص در حوزه های مختلف مورد ارزیابی قرارگیرد و میزان وفاداری او معلوم شود بهتر است. اگر کسی بتواند در حوزه اخلاق جنسی امین باشد، می توان گفت که از شرایط مناسب تری برای کار برخوردار است.

باید توجه خاصی به حوزه اخلاق همکار و کارگزار داشته باشیم، زیرا آنچه در تعاملات و روابط انسانی، مهم و اساسی است حوزه اخلاق و رفتار است. بنابراین، هر نکته ای اخلاقی به ویژه روابط جنسی و اخلاقی او می تواند در نوع معاشرت و تعامل شخص با دیگران و خود مدیر نیز مؤثر باشد.

دیگر آنکه با او جلسه مصاحبه ای گذشت و اطلاعاتی درباره شخصیت و علم و دانش و بیان و مانند آن به دست آورد. در این جلسه می توان قدرت بدنی و جسمی او را نیز ارزیابی کرد.

در مصاحبه باید جلسه به طور خصوصی و به دور از حضور دیگران برگزار گردد و پس از ارزیابی و سنجش قدرت ها و توانمندی ها اگر شایسته معاشرت های خاص و خصوصی است او را افزون بر مسئولیت های عمومی برای همراهی و همدلی نیز به خدمت گرفت و از ویژگی های او برای ارتقای شخصی و شخصیتی خود بهره برد. مصاحبه باید به گونه ای انجام گیرد که خصوصیات او روشن شود و آستانه تحمل و صبر وی به دست آید.

پس از انتخاب کارگزار و همکار مناسب برای کار خاص، همه امکانات مناسب با آن کار در اختیار او قرار داده شود و براساس مسئولیت ها او را تکریم کرده و مکانت و منزلت او را به طور رسمی به دیگران ابلاغ کرد.

اگر شخص را برای کار مربوط به خانه و خانواده استخدام می کنیم او را باید در مورد عناصری چون امانت اخلاقی و حفاظت براسرار و رازها بیازماییم و اطلاعات کاملی از او در این زمینه به دست آوریم.

در صورت احراز صلاحیت های کامل، به شخص امکاناتی را دهیم تا بتواند به سادگی د رحوزه مسئولیت خویش عمل کند و کارها را به او واگذار و تفویض کنیم و نیازی نیست که هر روز امور خرد و درشت را به او گوشزد نماییم. البته این بدان معنا نیست که او را زیر نظر قرار ندهیم، زیرا نظارت، امری لازم و ضروری است و حتی کسانی که از نظارت درونی وجدان بیدار و تقوا برخوردارند ممکن است به طوری زیر نظر قرار گرفته شوند و رفتار آنان هرازگاهی سنجش و ارزیابی شود. حتی بر کارگزاران بسیار امین نیز می بایست افرادی به عنوان رقیب عتید باشد تا ضمن کنترل و مدیریت از بالا اجازه دهند تا شخص آزادانه کار خود را انجام دهد و در صورت نیاز هرازگاهی موارد کلی به شکل خاص تذکر داده شود. بیان همه مطالبی که در سوره یوسف در انتخاب و مدیریت کارگزاران و همکاران بیان شده در این مطلب کوتاه شدنی نیست و از این رو به همین مقدار بسنده می شود.