فـرشتـگان محـافـظ انـسان

مرگ

خداوند کارگزاران بسیاری دارد. هر یک از این کارگزاران مسئولیت و نقشی دارند که باید انجام دهند. همان طوری که فرشتگانی برای رزق و روزی یا فرشتگانی برای جان‌ستانی هستند، همچنین فرشتگانی هستند که مسئولیت اصلی آنان محافظت انسان از عوامل مرگ‌زا است. به این معنا که این فرشتگان مسئولیت و ماموریت دارند انسان‌ها را تا زمان اجل و مرگ آنان حفظ کرده و محافظت نمایند.
خداوند درباره این فرشتگان می‌فرماید: او کسی است که (روح) شما را در شب (به هنگام خواب) می‌گیرد؛ و از آنچه در روز کرده‌اید باخبر است؛ سپس در روز، شما را (از خواب) برمی‌انگیزد و (این وضع همچنان ادامه می‌یابد) تا سرآمد معینی فرا رسد؛ سپس بازگشت شما به سوی اوست و سپس شما را از آنچه عمل می‌کردید، با خبر می‌سازد. و اوست که بر بندگانش قاهر [و غالب‏] است و نگهبانانى بر شما مى‏فرستد، تا هنگامى که یکى از شما را مرگ فرا رسد، فرشتگان ما جانش را تمام و کمال بستانند، در حالى که کوتاهى نمى‏کنند.(انعام، آیات ۶۰ و ۶۱)
در این آیات بیان شده که خداوند با هر خوابیدن انسان، روح او را به تمام و کمال می‌گیرد، ولی تا زمانی که اجل مسمی(حتمی) نرسیده او را از این دنیا نمی‌برد بلکه دوباره باز می‌گرداند. در زمانی که انسان در دنیا است و اجل حتمی و معین وی نرسیده، فرشتگانی را خداوند می‌فرستد تا از او محافظت کنند. اما وقتی اجل مسمی و معین رسید دیگر مسئولیت این دسته از فرشتگان تمام می‌شود و فرشتگانی که مسئولیت توفی و مرگ را دارند می‌آیند و جان آدمی را می‌گیرند بی‌آنکه تفریط و کوتاهی در میان باشد.
از همین رو، گفته شده بهترین محافظ انسان اجل اوست؛ زیرا تا اجل نیاید همین فرشتگان محافظ، او را از هر گونه عامل مرگ‌ومیر حفظ خواهند کرد. امام علی(ع) می‌فرمایند: اِنَّ مَعَ کُلِّ إِنْسَان مَلَکَیْنِ یَحْفَظَانِهِ، فَإِذَا جَاءَ الْقَدْرُ خَلَّیا بَیْنَهُ وَبَیْنَهُ، وَإِنَّ الاَجَلَ جُنَّهًْ حَصِینَهًٌْ؛ هر انسانی دو فرشته محافظ دارد که از او محافظت می‌کنند، ولی هنگامی که اجل فرا می‌رسد کنار می‌روند، یقینا اجل و ظرفیت عمر آدمی خود سپر مطمئن و قلمرو حراست شده است. (نهج‌البلاغه، حکمت ۲۰۱).
همچنین می‌فرماید: کَفَى بِالْأَجَلِ حَارِساً؛ اجل، نگهبان خوبى است.(نهج‌البلاغه، حکمت ۳۰۶)
از آیات قرآن نیز استفاده مى شود فرشتگانى هستند که به فرمان خداوند خطرات را از انسان دفع مى کنند. خداوند می‌فرماید: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ یَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللهِ؛ براى انسان فرشتگانى است که پى‌درپى او را به فرمان خدا از پیش رو و از پشت سرش پاسدارى مى‏کنند.(رعد، آیه ۱۱)
پس این فرشتگان محافظ از همان آغاز حیات انسان مواظب و محافظ او هستند تا بلایا و خطراتی را که موجب مرگ و میر می‌شود از او دور سازند؛ اما این تا زمانی است که اجل مسمی و معین نرسیده باشد؛ اما وقتی اجل رسید دیگر مسئولیت و ماموریت آنان پایان می‌یابد و شخص به دست فرشتگان مرگ داده می‌شود تا ملک الموت و فرشتگان تحت مسئولیت او جانش را بستانند. در روایتى از امام باقر(ع) در تفسیر آیه فوق فرموده است: آنها به فرمان خداوند انسان را حفظ مى کنند از اینکه در چاهى سقوط کند یا دیوارى بر او بیفتد یا حادثه دیگرى برایش رخ دهد تا زمانى که مقدرات حتمى فرا رسد در آن هنگام آنها کنار مى روند و او را تسلیم حوادث مى کنند. دو فرشته‌اند که انسان را در شب حفظ مى کنند و دو فرشته که در روز به طور متناوب این وظیفه را انجام مى دهند».(بحارالانوار، ج ۶۷، ص ۱۵۵، ج ۵۶، ص ۱۷۹)
در حدیثى دیگر از امام صادق(ع) مى‌خوانیم: ما من عبد الا و معه ملکان یحفظانه فاذا جاء الامر من عندالله خلیا بینه و بین امرالله: هیچ بنده‌اى نیست مگر اینکه دو فرشته با او هستند و او را محافظت مى کنند، اما هنگامى که فرمان قطعى خداوند فرا رسد، او را تسلیم حوادث مى‌کنند بنابراین آنها تنها او را از حوادثى که به فرمان خدا قطعیت نیافته حفظ مى‌کنند. (تفسیر نمونه، ج ۱۰، ص ۱۴۴)