عامل اصلی جهش اقتصادی

جهش، حرکتی بیرون از فرآیندهای طبیعی عادی و به نوعی خرق عادت است. بنابر این، همان طوری که طی الارض در افراد، بر پایه یک تحول اساسی در کیفیت نفس است، جهش اقتصادی نیز نیازمند یک تحول اساسی در کیفیت نفس جمعی ملت است.
به سخن دیگر، هر جهشی نیازمند عواملی است که تحول‌آفرین به شکل انقلاب باشد، نه تغییرات کند با عوامل عادی و معمولی.
در آموزه‌های قرآنی، واژه و اصطلاح انقلاب ناظر به تحولات جهشی در کمیت و کیفیت است، مانند انقلاب انسان خاکی به سوی خدا با تغییرات عمیق در هویت و ماهیت که خود انسان با فکر و عمل خویش ایجاد می‌کند(زخرف آیه ۱۴؛ اعراف، آیه ۱۵؛ شعراء، آیات ۱۵ و ۲۲۷) به طوری که انسان متأله یا انسان حیوان یا انسان چوب یا انسان سنگ می‌شود. (اعراف، آیه ۱۷۹‌؛ جن، آیه ۱۵)
پس تحولات جهشی و به تعبیر قرآنی، تحولات و تغییرات انقلابی ‌نیازمند عوامل خاصی است که از همه مهم‌تر تغییر در نفس انسان اجتماعی است، به طوری که ملت و امتی به شکل جمعی تغییر در روان و روحیات را بپذیرند. اگر این تغییر جمعی با ایمان و عمل صالح و تقوای الهی باشد، جهش بزرگی در نفوس مردم و انقلاب و جهشی عظیم در اقتصاد و دانایی و دارایی اجتماعی ایجاد شده و برکات از آسمان و زمین نصیب آنان می‌شود، اما اگر تغییرات، منفی باشد و کفر و فسق و فجور، پدیده اجتماعی و هنجار و ارزش آن ملت و امت شود، به جا نعمت و شکوفایی اقتصادی، گرفتار نقمت و بلایای طبیعی و غیر طبیعی می‌شوند. (اعراف، آیه ۹۶؛ رعد، آیه ۱۱؛ انفال، آیه ۵۳)
بنابراین عامل اصلی و اساسی در جهش‌ها و انقلاب‌ها از جمله جهش اقتصادی، تغییر مثبت در افکار و رفتار مردم و ایجاد ایمان قوی و عمل صالح و استقامت و صبر است. (آل‌عمران، آیه ۲۰۰؛ بقره، آیات، ۱۵۳ تا ۱۵۷؛ نحل، آیه ۱۲۶؛ فصلت، آیه ۳۰)