توفی انسان نه وفات

وجود انسانی وجود لطیفی است که در نگه داشت آن باید دقت و محافظت کامل داشت و این محافظت می بایست حتی درباره نیات نیز اعمال شود؛ زیرا انسان به نیت خود ماخوذ است: انما الاعمال بالنیات؛ اعمال انسان با توجه به نیات و مقاصدی است که در نظر دارد.
از امام صادق (ع) پرسیده شده که چگونه موکلان به نیت آگاه می شوند؟ آن حضرت (ع) فرمود: انان از بوی خوش و ناخوش به نیات انسان ها آگاه می شوند ؛ زیرا بوی خوش و ناخوش یکسان است. به این معنا که هر عملی و نیتی بوی دارد که از آن می توان به دست آورد که شخص چه نیتی دارد. بنابراین نیت بد بوی بد می کند و از نیت خوب بوی خوش متصاعد است.

آفریدگار انسان به پروردگارش دستوری برای حفظ انسان داشته است که همان دین و آموزه های وحیانی است. این آموزه های وحیانی برای حیات بخشی واقعی بشر است. خداوند می فرماید: یا ایهاالذین آمنوا استجیبوا لله و الرسول اذا دعاکم لمایحییکم؛ ای کسانی که ایمان آورده اید به دعوت خدا و پیامبرش پاسخ دهید هنگامی که شما را به چیزی می خواند که شما را زنده می کند. در حقیقت دعوت اسلامی برای زنده کردن روح و روان آدمی است.

دعوت اسلامی همان دعوت به حیات معنوی و زندگی واقعی است. این مرگ و زندگی چیزی برای حیات واقعی نیست. از این روست که می فرمایند برای هر مرگی زندگی واقعی است و مرگ در حقیقت جا به جایی است؛ همان گونه که از زهدان به دنیا آمده ایم از این جا به دنیا و جهان دیگری می روییم . این گونه است که رسول الله (ص) در وصف مرگ می فرماید: انما تنتقلون من دار الی دار؛ شما از خانه و جهانی به جهانی دیگر منتقل می شوید. این انتقال به گونه ای است که همه وجود واقعی بشر را با خود به سرای دیگر می برد؛ زیرا خداوند گاه می فرماید : الله یتوفی الانفس ؛ و گاه دیگر می فرماید: قل الله یتوفیکم . مراد از توفی چنان که در زبان عربی آمده است به معنای گرفتن چیزی به تمام و کمال است مانند جمع کردن مشت برنج و گندمی که بر زمین ریخته و انسان با دست همه آن ها را گرد می آورد. بنابراین واژه توفی از وفات است و وفات غیر از فوت است؛ زیرا فوت به معنای نیست و نابودی است ولی وفات و توفی یعنی گرفتن . از این رو انسان ها در هنگام مرگ به تمام و کمال از سوی خدا و یا فرشتگان موکل گرفته می شود.

بنابراین انسان موجودی ابدی است و هرگز از میان نمی رود و آن چه انسان با خود می برد همان نیات و باورها و نگرش هایش است که با خود می برد. انسان با نیات و اعمال خویش وجود و شاکله وجودی خود را می سازد. این همان چیزی است که از سوی خداوند توفی می شود و از این دار به دنیای دیگر می برد.
برای دست یابی به این مقام می بایست بر ملت و مذهب ابراهیم (ع) بود و این گونه نیت و قصد داشت و گفت: انما صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین ؛ نماز و آیین و زندگی و مرگ من برای خداوند پروردگار جهانیان است.